Rak prostaty

Czym jest rak prostaty?

Rak prostaty pojawia się, gdy komórki w prostacie zaczynają się niekontrolowanie namnażać. Prostata to mały gruczoł znajdujący się poniżej pęcherza, który bierze udział w produkcji nasienia. Większość nowotworów prostaty rozwija się powoli, ale niektóre rozwijają się szybciej i mogą rozprzestrzeniać się poza prostatę.

Wczesny rak prostaty często nie daje żadnych objawów. Niektóre nowotwory mogą nigdy nie stać się groźne, podczas gdy inne wymagają szybkiego leczenia. Znajomość stadium zaawansowania, stopnia złośliwości i sposobu rozwoju nowotworu pomaga zespołowi medycznemu zaproponować odpowiednie postępowanie.

‍

Co powoduje raka prostaty?

Rak prostaty rozwija się, gdy zmiany genetyczne powodują, że komórki prostaty zaczynają się nieprawidłowo namnażać i przetrwać. Dokładna przyczyna tych zmian u konkretnej osoby zazwyczaj nie jest znana. Wpływ na to mogą mieć wiek, geny odziedziczone oraz inne czynniki biologiczne i środowiskowe.

Rak prostaty nie jest spowodowany aktywnością seksualną ani zachowaniem danej osoby. Łagodny rozrost gruczołu krokowego (BPH) i zapalenie gruczołu krokowego mogą powodować podobne objawy ze strony układu moczowego, ale nie są to rak prostaty i nie uważa się ich za czynniki ryzyka tej choroby.

‍

Rodzaje i stadia raka prostaty

Większość nowotworów prostaty to gruczolakoraki, które powstają w komórkach gruczołowych wytwarzających płyn prostatowy. Rzadziej spotykane typy to nowotwory neuroendokrynne i drobnokomórkowe, które mogą przebiegać inaczej i wymagać innego leczenia.

Rak prostaty w stadium miejscowym ogranicza się do gruczołu krokowego. Rak miejscowo zaawansowany rozprzestrzenił się na sąsiednie tkanki lub węzły chłonne. Rak prostaty z przerzutami rozprzestrzenił się na odległe obszary, najczęściej na kości. Rak, który powraca po leczeniu, nazywa się nawracającym rakiem prostaty.

Co to jest PSA, stopień złośliwości i stadium choroby

PSA dostarcza informacji o aktywności prostaty, ale samo w sobie nie pozwala określić, czy jest to rak. Zmiany poziomu PSA w czasie mogą dać więcej informacji niż pojedynczy wynik.

Skala Gleasona i grupa stopnia złośliwości opisują, jak bardzo nieprawidłowo wyglądają komórki nowotworowe. Grupy stopnia złośliwości sięgają od 1 do 5. Grupa 1 zazwyczaj oznacza nowotwór o wolniejszym tempie wzrostu, podczas gdy wyższe grupy stopnia złośliwości częściej charakteryzują się szybkim wzrostem i rozprzestrzenianiem się.

Stopień zaawansowania określa, gdzie znajduje się nowotwór i czy się rozprzestrzenił. Przy omawianiu ryzyka i leczenia bierze się pod uwagę poziom PSA, grupę stopnia złośliwości, stopień zaawansowania, wyniki badań obrazowych oraz ogólny stan zdrowia.

‍

Jak leczy się raka prostaty?

Leczenie zależy od stopnia zaawansowania nowotworu, grupy stopnia złośliwości, poziomu PSA, objawów, cech genetycznych, wcześniejszego leczenia oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta i jego priorytetów.

Możliwe opcje to baczna obserwacja, operacja usunięcia prostaty, radioterapia zewnętrzna lub wewnętrzna oraz terapia hormonalna, która zmniejsza poziom testosteronu lub go blokuje. Bardziej zaawansowane nowotwory można też leczyć chemioterapią, lekami celowanymi, immunoterapią albo lekami radioaktywnymi, które dostarczają promieniowanie do nowotworu w kościach. Badania kliniczne mogą dać dostęp do metod leczenia, które wciąż są testowane.

‍

Zaawansowany i przerzutowy rak prostaty

Kiedy rak prostaty daje przerzuty, najczęściej atakuje kości i węzły chłonne. Możliwe objawy to między innymi uporczywy ból kości, złamania, zmęczenie, osłabienie, utrata wagi lub anemia. Niektórzy ludzie mają raka z przerzutami bez wyraźnych objawów.

Leczenie może nie wyeliminować całego zaawansowanego raka, ale może spowolnić jego rozwój, złagodzić objawy i pomóc ci żyć dłużej. Rak może początkowo reagować na terapię hormonalną, a później zacząć się rozwijać mimo niskiego poziomu testosteronu. Nazywa się to rakiem prostaty opornym na kastrację i wtedy można rozważyć dodatkowe metody leczenia.