Każdego dnia z ostrym i przewlekłym bólem pojawia się nowe pytanie

Czym jest ostry ból?

Ostry ból zwykle pojawia się nagle i trwa krótko. Często jest sygnałem ostrzegawczym, że doszło do urazu lub że coś wymaga pomocy medycznej. Do typowych przyczyn należą skaleczenia, oparzenia, infekcje, złamania kości, problemy stomatologiczne, operacje i poród.

‍

Ostry ból zwykle ustępuje w miarę gojenia się urazu lub choroby. Jednak silny lub źle kontrolowany ostry ból może czasem utrzymywać się dłużej niż przewidywany okres gojenia i przekształcić się w ból przewlekły. Przewodnik na stronie mama health dotyczący tego, jak długo trwa ostry ból, opisuje typowy przebieg dolegliwości oraz wskazuje, kiedy warto zgłosić się do lekarza.

Czym jest ból przewlekły?

Ból przewlekły utrzymuje się lub nawraca przez ponad trzy miesiące albo trwa dłużej niż przewidywany czas powrotu do zdrowia. Może pojawić się po urazie, chorobie lub operacji, ale może też wystąpić bez wyraźnie rozpoznawalnej przyczyny.

‍

Przewlekły ból może wpływać na ruch, sen, nastrój, koncentrację, relacje z innymi oraz zdolność do pracy lub wykonywania codziennych czynności. Ból jest prawdziwy, nawet jeśli badania obrazowe czy inne testy nie dają jednoznacznego wyjaśnienia – to właśnie dlatego diagnoza często jest opóźniona, gdy ból jest głównym objawem, jak w przypadku endometriozy czy tocznia. Wszystko, co dzieje się każdego dnia, możesz zapisywać w jednym miejscu – w aplikacji „ mama health ”, darmowej aplikacji poświęconej przewlekłemu bólowi, stworzonej we współpracy z naszymi lekarzami.

Co powoduje ból?

Ostry ból często wynika z uszkodzenia tkanek, stanu zapalnego, choroby lub urazu. Ból przewlekły może być związany z długotrwałymi schorzeniami, takimi jak zapalenie stawów, migrena, nowotwór, endometrioza, uszkodzenie nerwów czy problemy z kręgosłupem. Może też utrzymywać się nawet po wyleczeniu pierwotnego urazu. Na stronie mama health znajdziesz poradniki dotyczące kilku z nich, w tym bólu stawów związanego z toczniem, łuszczycowego zapalenia stawów, bólu miednicy związanego z endometriozą oraz bólu spowodowanego przerzutami do kości.

‍

Na odczuwanie bólu wpływa połączenie czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych. Stres, słaba jakość snu, wcześniejsze doświadczenia, nastrój i otoczenie mogą wpływać na to, jak silnie odczuwasz ból, ale to nie znaczy, że ból jest wyobrażony czy „tylko w głowie”.

Rodzaje bólu

Ból nocyceptywny jest spowodowany uszkodzeniem tkanki lub stanem zapalnym. Może być ostry, wrażliwy na dotyk, pulsujący lub tępy i może pojawić się w wyniku urazu, infekcji lub stanu zapalnego.‍

‍

Ból neuropatyczny wynika z uszkodzenia lub zmian w nerwach. Często opisuje się go jako uczucie pieczenia, mrowienia, przeszywające, kłujące lub podobne do porażenia prądem. Jedną z częstszych przyczyn jest uszkodzenie nerwów spowodowane cukrzycą.‍

‍

Ból nociplastyczny wiąże się ze zmianami w sposobie przetwarzania bólu przez układ nerwowy, przy czym nie ma jednoznacznych dowodów na to, że uszkodzenie tkanek lub nerwów w pełni wyjaśnia to zjawisko. Przykładami są fibromialgia i niektóre formy uporczywego bólu pleców.

‍

Ból może też mieć charakter epizodyczny, co oznacza, że pojawia się sporadycznie, a nie występuje nieprzerwanie. Możesz odczuwać więcej niż jeden rodzaj bólu jednocześnie.

Jak leczy się ból?

Leczenie zależy od tego, czy ból jest ostry, czy przewlekły, co go powoduje i jak wpływa na życie danej osoby. Leczenie bólu ostrego często skupia się na wyleczeniu urazu lub choroby, zapewniając jednocześnie krótkotrwałą ulgę w bólu.

‍

Przewlekły ból zazwyczaj wymaga bardziej kompleksowego podejścia. Celem może być złagodzenie objawów przy jednoczesnej poprawie ruchomości, snu, samodzielności i udziału w ważnych dla ciebie zajęciach. Leczenie może obejmować leki, fizjoterapię lub terapię zajęciową, wsparcie psychologiczne, zabiegi medyczne oraz strategie samodzielnego radzenia sobie z bólem. Pytania, które pojawią się między wizytami, możesz zadać na stronie mama health – to bezpłatna platforma wsparcia dla osób z przewlekłym bólem, oparta na wiedzy medycznej i doświadczeniach innych osób.

Leki i zabiegi medyczne

Na różne rodzaje bólu działają różne leki. Do wyboru mogą być dostępne bez recepty środki przeciwbólowe, leki przeciwzapalne albo leki na receptę. Niektóre leki, które pierwotnie opracowano na depresję lub padaczkę, stosuje się też w przypadku niektórych rodzajów bólu nerwowego lub przewlekłego.

‍

W niektórych przypadkach można rozważyć zastrzyki, blokady nerwowe, implanty lub operację. Każda metoda leczenia wiąże się z ryzykiem i skutkami ubocznymi, dlatego leki należy omówić z lekarzem i stosować zgodnie z zalecaną dawką. Inne schorzenia wpływają na to, jakie leki przeciwbólowe są odpowiednie, co pokazuje przewodnik na stronie mama health dotyczący sprawdzania, czy leki przeciwbólowe i nasenne są zgodne z innym schorzeniem.

Kto jest narażony na wystąpienie bólu ostrego i przewlekłego?

Każdy może doświadczyć ostrego lub przewlekłego bólu. Ryzyko wystąpienia uporczywego bólu może być większe po poważnym urazie, operacji, infekcji lub powtarzających się epizodach ostrego bólu. Ryzyko to mogą też zwiększać schorzenia związane ze stanem zapalnym, uszkodzeniem nerwów, bólami głowy, zapaleniem stawów czy problemami z plecami.

‍

Problemy ze snem, stres, lęk, depresja i ograniczone wsparcie społeczne mogą utrudniać radzenie sobie z bólem lub sprawiać, że staje się on jeszcze bardziej obezwładniający. Te czynniki nie sprawiają jednak, że ból jest mniej fizyczny ani mniej realny. Przewodniki na stronie mama health dotyczące przewlekłej bezsenności i depresji w kontekście długotrwałej choroby omawiają oba te zagadnienia w połączeniu z bólem.

Jakie są objawy bólu ostrego i przewlekłego?

Ból może być tępy, palący, skurczowy, kłujący, przeszywający, pulsujący, mrowiący albo przypominać porażenie prądem. Może utrzymywać się w jednym miejscu, rozprzestrzeniać się na inne obszary albo być odczuwalny w całym ciele. Jego nasilenie może być stałe albo zmieniać się w ciągu dnia.

‍

Przewlekłemu bólowi mogą też towarzyszyć sztywność, ograniczona ruchomość, napięcie mięśni, osłabienie, zmęczenie, problemy ze snem, trudności z koncentracją, drażliwość, niepokój lub obniżony nastrój. Objawy mogą się nasilać po pewnych czynnościach, długotrwałym braku aktywności, chorobie, stresie lub zaburzeniach snu. Zmęczenie, które nie mija po odpoczynku, często opisuje się osobno od bólu, a poradnik organizacji „ mama health ” dotyczący zmęczenia związanego z chorobami przewlekłymi wyjaśnia, jak wpływa ono na wykonywanie codziennych czynności.

Jak diagnozuje się ból ostry i przewlekły?

Bólu nie da się zmierzyć za pomocą jednego badania krwi czy badania obrazowego. Ocena zwykle zaczyna się od pytań o to, gdzie odczuwasz ból, jak go opisujesz, kiedy się pojawił, jak często się pojawia i co go łagodzi, a co nasila. Ważny jest też jego wpływ na sen, ruch, nastrój i codzienne czynności.

‍

W zależności od objawów badanie może obejmować badanie fizykalne lub neurologiczne, badania krwi, badania obrazowe albo testy czynności nerwów i mięśni. Czasami nie udaje się ustalić jednej konkretnej przyczyny, zwłaszcza w przypadku bólu przewlekłego. Wyniki, pisma i recepty możesz przeczytać w przystępnym języku w aplikacji „ mama health ” – to darmowa aplikacja wspierająca osoby z bólem przewlekłym.

‍