Dieta o niskiej zawartości histaminy w przypadku przewlekłej pokrzywki samoistnej: co tak naprawdę możesz jeść?

W skrócie

• Dieta o niskiej zawartości histaminy może pomóc niektórym osobom cierpiącym na przewlekłą pokrzywkę samoistną (CSU), ale nie u wszystkich się sprawdza.
• CSU zazwyczaj nie jest spowodowane alergią pokarmową, mimo że histamina odgrywa ważną rolę w powstawaniu pokrzywki, swędzenia i obrzęku.
• Praktyczne podejście oparte na diecie o niskiej zawartości histaminy skupia się na świeżych produktach spożywczych, a jednocześnie ogranicza spożycie produktów dojrzewających, sfermentowanych, peklowanych, konserwowanych i długo przechowywanych.
• Produkty spożywcze opisywane w sieci jako „substancje wyzwalające histaminę” nie mają tak spójnych dowodów naukowych na poparcie tej tezy i niekoniecznie trzeba ich unikać.
• Zgodnie z aktualnymi międzynarodowymi wytycznymi zaleca się stosowanie ograniczeń żywieniowych tylko przez krótki, określony czas, zamiast długotrwałego przestrzegania bardzo restrykcyjnej diety.

Czy dieta o niskiej zawartości histaminy może pomóc w leczeniu przewlekłej pokrzywki samoistnej?

Dieta o niskiej zawartości histaminy może pomóc niektórym osobom z CSU, ale nie jest to sprawdzona metoda leczenia dla wszystkich.

Histamina to jedna z głównych substancji uwalnianych przez komórki tuczne w skórze. Przyczynia się do powstawania bąbli, swędzenia, zaczerwienienia i obrzęku naczynioruchowego.

Może się wydawać, że zmniejszenie zawartości histaminy w jedzeniu to oczywiste rozwiązanie. Jednak histamina w jedzeniu i ta uwalniana w skórze to nie to samo.

CSU zazwyczaj nie jest też spowodowana alergią pokarmową. Aktualne międzynarodowe wytyczne dotyczące pokrzywki wskazują, że w wielu przypadkach istotną rolę odgrywają mechanizmy autoimmunologiczne, podczas gdy alergia pokarmowa wywołana przez IgE rzadko jest przyczyną CSU.

U niektórych osób dieta może nadal wydawać się mieć wpływ na objawy. Badania nad dietami o niskiej zawartości histaminy i pseudoalergenów wykazały poprawę u niektórych uczestników badań, ale dowody są wciąż ograniczone, a wyniki są zróżnicowane.

Doświadczenia, którymi dzielą się na stronie mama health , pokazują podobnie niejednoznaczny obraz. Niektórzy mówią, że po uproszczeniu diety odczuwają mniejszy świąd, mniejszy obrzęk albo mają mniej ciężkich dni. Inni stosują się do szeroko zakrojonych ograniczeń, ale nie zauważają wyraźnej różnicy.

Diętę o niskiej zawartości histaminy warto więc traktować raczej jako krótki eksperyment, który pomoże ci poznać własne potrzeby, a nie jako coś, czego muszą przestrzegać wszyscy cierpiący na CSU.

Jeśli chcesz uzyskać szerszy przegląd tematu, zajrzyj do naszego przewodnika po wyborach żywieniowych dla osób cierpiących na pokrzywkę.

Co można jeść w ramach diety o niskiej zawartości histaminy?

Podstawą diety o niskiej zawartości histaminy są zazwyczaj świeże, minimalnie przetworzone produkty spożywcze.

Nie ma jednej, uznanej przez naukowców listy produktów o niskiej zawartości histaminy. Zawartość histaminy może się różnić w zależności od świeżości, sposobu przechowywania, fermentacji, przetwarzania i przygotowania.

Do produktów, które często włącza się do diety o niskiej zawartości histaminy, należą:

• Świeżo przygotowany kurczak
• Turcja
• Świeża wołowina, wieprzowina lub jagnięcina
• Świeża lub natychmiast zamrożona ryba, o ile ją tolerujesz
• Jajka, o ile je tolerujesz
• Ryż
• Ziemniaki
• Owies
• Makaron
• Chleb
• Polenta
• Cukinia
• Marchewki
• Ogórek
• Sałata
• Brokuły
• Kalafior
• Dynia
• Jabłka
• Gruszki
• Jagody
• Brzoskwinie
• Melon
• Świeże mleko, o ile je tolerujesz
• Świeże, niefermentowane produkty mleczne, o ile je tolerujesz
• Oliwa z oliwek
• Masło
• Łagodne zioła

Te produkty to po prostu praktyczne punkty wyjścia, a nie jakaś uniwersalna „lista bezpiecznych produktów”.

Może się zdarzyć, że dobrze znosisz pokarm z listy produktów o wysokiej zawartości histaminy, a objawy pojawiają się po zjedzeniu czegoś, co uważa się za produkt o niskiej zawartości histaminy. Nie musi to jednak oznaczać, że to właśnie sama histamina była przyczyną.

Chodzi o to, żeby szukać powtarzających się schematów, zamiast starać się idealnie trzymać się jakiejś internetowej listy posiłków.

Jakie produkty są zazwyczaj ograniczane w diecie o niskiej zawartości histaminy?

Produkty dojrzewające, fermentowane, peklowane, konserwowane i długo przechowywane to te, których spożycie jest najczęściej ograniczane.

Typowe przykłady to:

• Parmesan, pecorino, ser pleśniowy i inne dojrzałe sery
• Salami i inne wędliny lub produkty mięsne poddane fermentacji
• Ryba wędzona
• Ryby w puszkach
• Sardele
• Sardynki
• Warzywa fermentowane, takie jak kapusta kiszona
• Produkty z fermentowanej soi
• Wino
• Piwo
• Niektóre rodzaje octów i sfermentowanych przypraw
• Produkty spożywcze, które zostały poddane procesowi dojrzewania lub przechowywane przez długi czas

Fermentacja ma szczególne znaczenie, bo mikroorganizmy biorące udział w tym procesie oraz w przechowywaniu żywności mogą wytwarzać histaminę.

Te same kategorie często pojawiają się w doświadczeniach dzielonych na stronie mama health. Do produktów, z których ludzie często próbują zrezygnować, należą dojrzałe sery, wędliny, konserwy rybne, wino, przetwory oraz produkty fermentowane.

Świeżość to kolejny powracający motyw. Świeżo przygotowane posiłki wydają się łatwiejsze do oceny niż resztki, jedzenie z restauracji, wędliny czy potrawy z długą listą składników.

Czy trzeba unikać pomidorów, szpinaku, bakłażana i awokado?

Pomidory, szpinak, bakłażan i awokado to produkty, które często są ograniczane w diecie o niskiej zawartości histaminy, ale nie na wszystkich wpływają tak samo.

Te produkty często pojawiają się na listach produktów o niskiej zawartości histaminy, bo ich poziom histaminy może być wyższy lub bardziej zmienny niż w wielu innych świeżych produktach.

Pomidory są też często wspominane w eksperymentach żywieniowych publikowanych na stronie mama health. Niektórzy piszą, że po zjedzeniu potraw na bazie pomidorów zauważają więcej pokrzywki lub swędzenia, podczas gdy inni jedzą je bez żadnych widocznych zmian.

To samo dotyczy szpinaku, bakłażana i awokado.

Jeśli próbujesz krótkotrwałej diety o niskiej zawartości histaminy, tymczasowe ograniczenie tych produktów może ułatwić interpretację wyników eksperymentu. Nie musi to od razu oznaczać, że na stałe je wykluczysz.

Czy musisz unikać truskawek, owoców cytrusowych, czekolady, bananów i orzechów?

Niekoniecznie. Dowody na istnienie tak zwanych „pokarmów uwalniających histaminę” są o wiele mniej pewne, niż sugeruje wiele list krążących w sieci.

Do produktów często zaliczanych do tej kategorii należą:

• Truskawki
• Owoce cytrusowe
• Banany
• Kiwi
• Czekolada
• Kakao
• Orzeszki ziemne
• Inne orzechy
• Kawa
• Herbata
• Jajka

Teoria głosi, że te produkty mogą pobudzać organizm do uwalniania histaminy, nawet jeśli same w sobie nie zawierają jej w dużych ilościach.

Jednak dowody na istnienie wyraźnego i przewidywalnego działania jako „substancja uwalniająca histaminę” są ograniczone.

To rozróżnienie ma znaczenie, bo jeśli połączymy każdą listę produktów o wysokiej zawartości histaminy z każdą listą produktów uwalniających histaminę, może się okazać, że prawie nie ma co jeść.

Bardziej praktycznym punktem wyjścia jest skupienie się na produktach spożywczych, które mają wyraźniejszy związek z histaminą w diecie, zwłaszcza na produktach dojrzewających, fermentowanych, peklowanych i konserwowanych. Inne produkty można sprawdzać pojedynczo, jeśli zauważysz powtarzający się schemat.

Dlaczego świeżość ma znaczenie w diecie o niskiej zawartości histaminy?

Poziom histaminy może wzrosnąć podczas fermentacji, przetwarzania, przechowywania lub pod wpływem działania bakterii, więc świeżość może mieć równie duże znaczenie jak sam składnik.

Niektóre mikroorganizmy potrafią przekształcić aminokwas histydynę w histaminę.

Oznacza to, że świeżo przygotowany produkt może mieć zupełnie inną zawartość histaminy niż ten sam produkt po dojrzewaniu, fermentacji, wędzeniu, peklowaniu lub długotrwałym przechowywaniu.

Praktyczne nawyki mogą obejmować:

• Kupowanie mniejszych ilości łatwo psujących się produktów spożywczych
• Przygotowywanie świeżego mięsa i ryb
• Wybieraj mrożonki, gdy nie masz pewności co do świeżości
• Szybkie wkładanie ugotowanych potraw do lodówki
• Zamrażanie porcji, których nie zjesz w najbliższym czasie
• Unikanie produktów spożywczych, które były przechowywane przez dłuższy czas
• Wybieraj świeże produkty zamiast tych dojrzewających lub fermentowanych

Gotowanie nie zawsze skutecznie niszczy histaminę, która już się wytworzyła.

Właśnie dlatego świeżość i sposób przechowywania mogą mieć równie duże znaczenie jak sama żywność.

Jak mógłby wyglądać prosty dzień z dietą o niskiej zawartości histaminy?

Dzień z niską zawartością histaminy nadal może zawierać białko, węglowodany, warzywa, owoce i tłuszcze.

Na śniadanie możesz zjeść owsiankę z gruszką i jagodami, przygotowaną na wodzie albo na mleku, jeśli to tolerujesz.

Na obiad można zjeść świeżo przygotowanego kurczaka z ryżem, cukinią, marchewką i oliwą z oliwek.

Przekąską może być jabłko z świeżym, niedojrzewającym produktem mlecznym, o ile organizm to toleruje.

Na kolację można zjeść świeżo przygotowanego indyka albo białą rybę z ziemniakami i brokułami.

To tylko przykład, a nie spersonalizowany plan posiłków.

Dieta o niskiej zawartości histaminy nie musi sprowadzać się wyłącznie do ryżu, kurczaka i garści warzyw. Chodzi o to, żeby wyeliminować produkty, które najprawdopodobniej mogą skomplikować eksperyment, a jednocześnie zadbać o to, by posiłki były na tyle urozmaicone, żeby zapewnić odpowiednie odżywianie.

Jak długo warto stosować dietę o niskiej zawartości histaminy?

Diętę o niskiej zawartości histaminy warto zazwyczaj wypróbować przez krótki, określony czas, a nie stosować ją bez końca.

W aktualnych międzynarodowych wytycznych dotyczących pokrzywki mówi się o dietach o niskiej zawartości histaminy lub pseudopochodnych jako o krótkich próbach diagnostycznych w wybranych przypadkach, trwających zazwyczaj około 2–3 tygodni.

W tym okresie warto śledzić zmiany w:

• Pokrzywka
• Swędzenie
• Obrzęk
• Posiłki i składniki
• Leki
• Sen
• Stres
• Ćwiczenia
• Ciepło
• Infekcje
• Zmiany w cyklu miesiączkowym, jeśli mają znaczenie

Chodzi o to, żeby sprawdzić, czy wyłoni się jakiś wyraźny i powtarzalny wzór.

Jeśli dieta nie przyniesie żadnej znaczącej zmiany w trakcie określonego okresu próbnego, dalsze wykluczanie kolejnych produktów może tylko zwiększyć ograniczenia, nie wyjaśniając przy tym sytuacji.

Jeśli zauważysz różnicę, stopniowe wprowadzanie produktów z powrotem do diety może pomóc sprawdzić, czy konkretne potrawy mają na to stały wpływ. Lekarz lub dietetyk może ci pomóc, jeśli proces ten stanie się skomplikowany lub twoja dieta będzie zbyt ograniczona.

Co wynika z doświadczeń związanych z dietami o niskiej zawartości histaminy?

Doświadczenia związane z dietami o niskiej zawartości histaminy są bardzo zróżnicowane, co jest jednym z powodów, dla których nie należy ich traktować jako uniwersalnego rozwiązania w przypadku CSU.

Niektórzy mówią, że po zmianie diety mają mniejszy obrzęk, łagodniejsze objawy pokrzywki albo rzadziej zdarzają się im trudne epizody.

Inni mówią, że wyeliminowali wiele produktów z diety, ale nie zauważyli żadnej znaczącej zmiany.

Kolejną częstą trudnością jest to, że kilka czynników może się zmieniać jednocześnie. Lepszy lub gorszy tydzień może też zbiegać się ze zmianami w przyjmowaniu leków, snem, stresem, infekcją, aktywnością fizyczną, upałem, alkoholem czy zmianami hormonalnymi.

To może utrudniać interpretację nawyków żywieniowych.

Restrykcyjne diety też mogą powodować własne problemy. Doświadczenia opublikowane na stronie mama health obejmują:

• Ciągłe jedzenie tych samych kilku potraw
• Martwienie się o składniki
• Trudno mi znaleźć restauracje
• Unikanie wspólnych posiłków
• Tracę pewność co do tego, co mogę spokojnie jeść
• Niechciana utrata wagi
• Wprowadzanie dodatkowych ograniczeń, gdy objawy nie ustępują

Te doświadczenia przemawiają za prostszym podejściem: zmieniaj jak najmniej rzeczy, ustal jasne ramy czasowe eksperymentu i unikaj wprowadzania nowych ograniczeń bez wyraźnego powodu.

W jaki sposób strona mama health może pomóc ci zorientować się w temacie jedzenia i CSU?

mama health to darmowa aplikacja, która pomoże ci uporać się ze wszystkim, czego wymaga od ciebie twoja choroba – oparta na wiedzy medycznej i doświadczeniach innych osób, dzięki czemu nie musisz radzić sobie z tym sam.

Możesz zapytać o cokolwiek, a odpowiedzi będą oparte na sprawdzonych źródłach, twojej historii i doświadczeniach tysięcy osób takich jak ty.

Gdziekolwiek jesteś, możesz znaleźć specjalistów i opiekę w swojej okolicy.

Możesz zrozumieć wyniki badań, recepty i raporty, porównując je z twoją historią medyczną , dzięki czemu łatwiej jest ci umieścić te informacje w odpowiednim kontekście.

Możesz też na bieżąco śledzić, co jesz, czy pojawiają się pokrzywki, swędzenie, obrzęki, jakie leki bierzesz, jak śpisz, poziom stresu i inne codzienne czynniki. Możesz to wszystko przekształcić w raporty, które zabierzesz na wizytę u lekarza – dzięki temu łatwiej będzie pokazać, co przeżywałeś i o czym chcesz porozmawiać.

mama health dostarcza informacji i wsparcia. Nie ma na celu ustalenia, czy to jakiś produkt spożywczy wywołał objawy, zdiagnozowania nietolerancji histaminy ani podejmowania decyzji dotyczących leczenia.

Czy nietolerancja histaminy to to samo, co przewlekła pokrzywka samoistna?

Nie. Nietolerancja histaminy i przewlekła pokrzywka samoistna to dwie różne rzeczy.

To, że masz CSU, nie oznacza, że cierpisz na nietolerancję histaminy.

Nie ma też żadnego badania laboratoryjnego, które niezawodnie wykazałoby, że histamina zawarta w pożywieniu jest przyczyną przewlekłej pokrzywki.

Oksydaza diaminowa, czyli DAO, to enzym biorący udział w rozkładaniu histaminy w przewodzie pokarmowym. Badanie poziomu DAO we krwi jest czasem reklamowane jako sposób na wykrycie nietolerancji histaminy.

Obecne dowody nie potwierdzają, że na podstawie jednego wyniku badania DAO można stwierdzić, czy histamina w diecie jest przyczyną CSU.

Międzynarodowe wytyczne dotyczące pokrzywki ostrzegają też przed nadmiernym diagnozowaniem nietolerancji histaminy, bo może to prowadzić do niepotrzebnych ograniczeń dietetycznych lub stosowania suplementów.

Jeśli wielokrotnie zauważasz ten sam związek między jakimś pokarmem a objawami, warto porozmawiać o tym z alergologiem, dermatologiem albo dietetykiem.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, przeczytaj, jak rozwija się przewlekła pokrzywka spontaniczna i jak wpływa na codzienne życie.

Czy dieta o niskiej zawartości histaminy może zastąpić leki przeciwhistaminowe lub inne leki na CSU?

Nie. Dieta o niskiej zawartości histaminy nie powinna zastępować leczenia przepisanej przez lekarza w przypadku CSU.

Zmiany w diecie są traktowane jako opcjonalna strategia wspomagająca, a nie jako substytut opieki medycznej opartej na dowodach naukowych.

Leki przeciwhistaminowe z grupy H1 drugiej generacji są powszechnie stosowane jako leki pierwszego wyboru w leczeniu CSU. Jeśli objawy nadal nie ustępują, lekarze mogą rozważyć inne opcje leczenia na receptę.

Jeśli wydaje ci się, że obecne leczenie nie jest wystarczające, porozmawiaj o tym z lekarzem prowadzącym, zamiast reagować coraz większym ograniczaniem diety.

Dowiedz się więcej o metodach leczenia uporczywej pokrzywki.

Czego należy unikać, stosując dietę o niskiej zawartości histaminy?

Staraj się nie wykluczać zbyt wielu produktów z diety bez wyraźnego powodu lub określonego celu.

W szczególności staraj się nie:

• Załóżmy, że skrót CSU automatycznie oznacza alergię pokarmową
• Wyklucz z diety wszystkie produkty, które w internecie określa się jako „uwalniające histaminę”
• Łącz ze sobą kilka restrykcyjnych diet jednocześnie
• Stosuj jednocześnie dietę o niskiej zawartości histaminy, niklu, bezmleczną, bezglutenową i inne diety eliminacyjne bez wyraźnego powodu
• Zmieniać przepisane leki tylko po to, żeby sprawdzić jakąś teorię dotyczącą jedzenia
• Dodawaj kolejne ograniczenia, jeśli nie widać żadnej znaczącej poprawy
• Nie przejmuj się niezamierzoną utratą wagi
• Trzymaj się diety, która utrudnia spożywanie wystarczającej ilości białka, energii, witamin czy minerałów

Im więcej produktów wyeliminujesz naraz, tym trudniej będzie ci ustalić, która zmiana – jeśli w ogóle jakaś – przyniosła efekt.

Dietetyk może okazać się szczególnie pomocny, gdy ograniczasz spożycie kilku grup produktów spożywczych.

Kiedy pokrzywka lub obrzęk wymagają pilnej pomocy medycznej?

Trudności w oddychaniu, obrzęk języka lub gardła, trudności z przełykaniem, silne zawroty głowy lub utrata przytomności wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

Te objawy mogą pojawić się podczas reakcji anafilaktycznej i nie należy ich traktować jak zwykłego zaostrzenia pokrzywki.

CSU zazwyczaj różni się od alergii pokarmowej wywołanej przez IgE, ale osoba cierpiąca na CSU nadal może doświadczyć innej, poważnej reakcji alergicznej.

Jaki jest najbardziej praktyczny sposób na wypróbowanie diety o niskiej zawartości histaminy?

Postaraj się, żeby eksperyment był prosty, krótki i skupiał się na produktach, które najsilniej kojarzą się z histaminą w diecie.

Dobrym punktem wyjścia jest ograniczenie:

• Serki dojrzewające
• Wędliny i produkty fermentowane
• Produkty fermentowane
• Ryby w puszkach lub konserwy rybne
• Wino i piwo
• Inne produkty spożywcze mocno dojrzałe lub długo przechowywane

Składaj posiłki w oparciu o świeże źródła białka, ryż lub ziemniaki, proste zboża, warzywa, owoce, oliwę z oliwek i inne minimalnie przetworzone produkty, które już dobrze tolerujesz.

Nie zakładaj, że każdy produkt z internetowej listy „produktów, których należy unikać” stanowi problem. Truskawki, owoce cytrusowe, czekolada, banany, orzechy, jajka, kawa i herbata niekoniecznie muszą być od razu wykluczone z diety tylko dlatego, że uznano je za substancje wyzwalające histaminę.

Nie chodzi o to, żeby stworzyć jak najdłuższą listę zakazanych produktów.

Chodzi o to, żeby sprawdzić, czy niewielka zmiana w diecie przyniesie ci wyraźną różnicę, nie utrudniając przy tym niepotrzebnie codziennego odżywiania.

Zastrzeżenie: Ta treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Strona mama health oferuje informacje i wsparcie, ale nie zastępuje lekarza.