Wrzodziejące zapalenie jelita grubego a ciąża: o czym warto porozmawiać z lekarzem przed ciążą i w jej trakcie

Najważniejsze wnioski
- Zdrowa ciąża jest możliwa nawet przy wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego. Wiele kobiet z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego zachodzi w ciążę i rodzi zdrowe dzieci, zwłaszcza gdy choroba jest dobrze opanowana.
- Remisja przed poczęciem to ważny cel. Fundacja Crohn's & Colitis Foundation zaleca, żeby w miarę możliwości dążyć do stabilnej remisji trwającej około trzech do sześciu miesięcy przed ciążą.
- Nie przerywaj przyjmowania leków na wrzody bez konsultacji z lekarzem. Wiele terapii podtrzymujących można kontynuować w czasie ciąży, ale inne wymagają specjalnego zaplanowania jeszcze przed poczęciem.
- W opiece nad kobietą w ciąży może brać udział kilku specjalistów. Gastroenterolog, położnik, a czasem także specjalista medycyny matczyno-płodowej mogą pomóc w koordynacji opieki.
- Planowanie trwa dalej po porodzie. Karmienie piersią, przyjmowanie leków, objawy poporodowe i szczepienia Twojego dziecka to tematy, o których warto porozmawiać.
Jeśli cierpisz na wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC) i myślisz o dziecku, możesz mieć pytania wykraczające poza zwykłe kwestie związane z planowaniem ciąży.
Czy można zajść w ciążę, cierpiąc na wrzodziejące zapalenie jelita grubego? Czy można bezpiecznie kontynuować leczenie? Czy nawrót choroby może mieć wpływ na dziecko? I czy w czasie ciąży potrzebna będzie inna opieka?
Te pytania są całkiem zrozumiałe, zwłaszcza gdy już zmagasz się z chorobą przewlekłą.
Wiele kobiet z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego może przejść ciążę bez komplikacji i urodzić zdrowe dzieci. Jednak planowanie i skoordynowana opieka medyczna są tu szczególnie ważne, bo aktywne zapalenie jelit może zwiększać ryzyko powikłań ciążowych.
Fundacja ds. Choroby Leśniowskiego-Crohna i zapalenia jelita grubego zaleca, żeby w miarę możliwości planować ciążę w okresie stabilnej remisji. [1]
Najnowsze międzynarodowe wytyczne też podkreślają, że skuteczne kontrolowanie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego to kluczowy element dbania o zdrowie zarówno mamy, jak i dziecka. [2]
Nie oznacza to, że każda ciąża musi być idealnie zaplanowana. Nie oznacza to też, że nawrót choroby czy branie leków na wrzodowe zapalenie jelita grubego automatycznie uniemożliwia zdrową ciążę.
Oznacza to, że rozmowa o swoim stanie zdrowia z gastroenterologiem i ginekologiem może pomóc ci zrozumieć dostępne opcje.
W tym poradniku wyjaśniono najważniejsze kwestie, o których warto porozmawiać przed poczęciem, w trakcie ciąży i po porodzie.
Czy przy wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego można mieć zdrową ciążę?
Tak. Wiele kobiet z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego przechodzi bezproblemową ciążę i rodzi zdrowe dzieci, zwłaszcza gdy stan zapalny jelit jest opanowany jeszcze przed poczęciem.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekła choroba zapalna jelit, która dotyka okrężnicę i odbytnicę.
Często wiąże się to z okresami, w których objawy są nasilone – nazywanymi zaostrzeniami – oraz z okresami, w których objawy i stan zapalny są pod kontrolą – nazywanymi remisją.
Sama ciąża nie oznacza, że wrzodziejące zapalenie jelita grubego koniecznie się pogorszy.
Jednak aktywność choroby w momencie poczęcia to ważna kwestia, którą trzeba wziąć pod uwagę.
Fundacja Crohn's & Colitis wyjaśnia, że u kobiet, u których choroba zapalna jelit (IBD) jest w stanie nieaktywnym w momencie zajścia w ciążę, ciąża zazwyczaj przebiega lepiej niż u kobiet z aktywną postacią choroby. [1]
W „Globalnym oświadczeniu konsensusowym z 2025 r. w sprawie ciąży przy nieswoistych zapaleniach jelit” również kładzie się nacisk na kontrolowanie stanu zapalnego i kontynuowanie odpowiedniego leczenia przez cały okres ciąży. [2]
Czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego sprawia, że ciąża jest obarczona wysokim ryzykiem?
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego może zwiększać ryzyko wystąpienia pewnych powikłań ciążowych, w tym przedwczesnego porodu i niskiej masy urodzeniowej dziecka.
Ryzyko jest zazwyczaj większe, gdy choroba ma umiarkowaną lub ciężką postać. [2]
Nawet gdy wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest w remisji, ryzyko wystąpienia niektórych powikłań może być nadal większe niż w przypadku ciąż bez choroby zapalnej jelit.
Z tego powodu w międzynarodowych wytycznych zaleca się, aby kobiety w ciąży z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD) zostały poddane odpowiedniej ocenie położniczej, często z udziałem lekarza z doświadczeniem w prowadzeniu ciąż wysokiego ryzyka.
To, że ktoś został zakwalifikowany jako osoba z grupy wysokiego ryzyka, nie oznacza, że na pewno pojawią się powikłania.
Oznacza to, że może być wskazana dodatkowa opieka medyczna.
Pytanie, które możesz zadać swojemu lekarzowi:
Jak obecna aktywność mojego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego wpływa na planowanie ciąży i rodzaj opieki prenatalnej, jakiej mogę potrzebować?
Czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego wpływa na twoją zdolność do zajścia w ciążę?
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego zazwyczaj nie wpływa negatywnie na płodność, gdy choroba jest w remisji i nie przeprowadzono żadnych istotnych operacji w obrębie miednicy.
Wiele osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego ma podobne szanse na poczęcie jak inne osoby w tym samym wieku.
Jednak aktywna postać choroby i pewne zabiegi chirurgiczne w przeszłości mogą wpływać na płodność.
Czy aktywne wrzodziejące zapalenie jelita grubego może wpływać na płodność?
Aktywny stan zapalny może utrudniać poczęcie niektórym osobom.
Zmęczenie związane z chorobą, ból, zmiany w aktywności seksualnej, problemy żywieniowe i inne czynniki też mogą wpływać na zdrowie reprodukcyjne.
To jeden z powodów, dla których lekarze zachęcają do planowania ciąży w okresie stabilnym, o ile to możliwe. [1]
Czy operacja z powodu zapalenia jelita grubego może wpłynąć na płodność?
Niektórzy ludzie z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego przechodzą operację polegającą na usunięciu jelita grubego i odbytnicy.
Zabieg polegający na utworzeniu zespolenia woreczka jelita krętego z odbytem, często nazywanego woreczkiem typu J, wymaga operacji w obrębie miednicy.
Ten rodzaj operacji może wpłynąć na płodność, zwłaszcza że blizny mogą uszkodzić jajowody lub otaczające je struktury.
Jednak posiadanie woreczka typu J nie oznacza, że ciąża jest niemożliwa.
Jeśli wcześniej przeszedłeś kolektomię, operację utworzenia woreczka typu J lub inny zabieg w obrębie miednicy, twój gastroenterolog i ginekolog mogą wspólnie ustalić, czy potrzebujesz dodatkowych porad dotyczących reprodukcji.
Czy przed rozpoczęciem leczenia UC warto porozmawiać o płodności?
Tak.
Jeśli w przyszłości planujesz zajść w ciążę, warto o tym powiedzieć swojemu gastroenterologowi.
Niektóre leki wymagają starannego zaplanowania jeszcze przed poczęciem, podczas gdy wiele innych można nadal przyjmować.
Wczesne rozmowy dają zespołowi medycznemu czas na omówienie możliwych opcji leczenia bez niepotrzebnego zakłócania kontroli choroby.
Dlaczego remisja jest ważna przed ciążą?
Remisja przed ciążą jest ważna, bo aktywne wrzodziejące zapalenie jelita grubego w momencie poczęcia wiąże się z większym prawdopodobieństwem utrzymującej się aktywności choroby i niekorzystnych wyników ciąży.
Remisja zazwyczaj oznacza, że objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego są opanowane, a lekarze – w idealnym przypadku – dostrzegają też oznaki ustąpienia stanu zapalnego w jelitach.
Fundacja Crohn's & Colitis zaleca, żeby przed podjęciem prób poczęcia, jeśli to możliwe, dążyć do osiągnięcia co najmniej trzech do sześciu miesięcy remisji przy stabilnym schemacie leczenia. [1]
To raczej cel planowania niż gwarancja wyniku ciąży.
Co to znaczy „trwała remisja”?
Trwała remisja może obejmować:
- Brak krwawienia z odbytu
- Twoje nawyki wypróżniania powracają do normalnego rytmu
- Mniejsze uczucie parcia i mniejsze dolegliwości brzuszne
- Nie ma ciągłej potrzeby stosowania kortykosteroidów w celu utrzymania kontroli nad chorobą
- W razie potrzeby – uspokajające oceny stanu zapalnego
Same objawy nie zawsze wskazują, czy stan zapalny jest w pełni opanowany.
Twój gastroenterolog może wziąć pod uwagę wyniki badań krwi, wskaźniki w kale oraz wcześniejsze wyniki badań endoskopowych.
Czy przed ciążą trzeba zrobić kolonoskopię?
Nie każdy musi poddać się kolonoskopii tylko dlatego, że planuje ciążę.
Jeśli jednak nie ma pewności co do aktywności choroby albo twoje poprzednie badania są już nieaktualne, twój gastroenterolog może z tobą omówić, czy warto przeprowadzić dalsze badania.
Każda decyzja dotycząca endoskopii powinna uwzględniać twoją indywidualną sytuację.
A co, jeśli zajdziesz w ciążę w trakcie zaostrzenia choroby?
Ciążę można prowadzić nawet wtedy, gdy choroba Leśniowskiego-Crohna jest w fazie aktywnej.
Kolejnym ważnym krokiem jest jak najszybsze omówienie tej sytuacji ze swoim gastroenterologiem i ginekologiem.
Aktywna postać choroby może wymagać dodatkowej oceny lub leczenia.
Nie przerywaj przyjmowania leków ani nie odkładaj wizyty u lekarza z obawy, że samo leczenie może być niebezpieczne.
Pytania, które możesz zadać lekarzowi:
- Czy moje wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest teraz w remisji?
- Skąd wiadomo, czy stan zapalny jest opanowany?
- Czy przed podjęciem prób poczęcia warto wykonać jakieś badania?
- Czy powinniśmy przejrzeć mój plan leczenia przed ciążą?
O czym warto porozmawiać z lekarzem przed podjęciem starań o dziecko?
Rozmowy przed poczęciem powinny dotyczyć aktywności choroby, leków, odżywiania, przebytych operacji, szczepień oraz pracowników służby zdrowia, którzy mogą być zaangażowani w opiekę w czasie ciąży.
W globalnym oświadczeniu konsensusowym zaleca się poradnictwo przedkoncepcyjne dla osób z IBD. [2]
Najlepiej, żeby te rozmowy odbyły się jeszcze przed ciążą, żeby można było omówić wszystkie wątpliwości bez zbędnej presji czasu.
Lista kontrolna do rozmowy przed poczęciem
- Remisja: Czy moje wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest na tyle stabilne, żebym mogła planować ciążę?
- Leki: Które leki można nadal brać w czasie ciąży i czy któreś z nich wymagają wcześniejszego zaplanowania?
- Sterydy: Czy jestem uzależniona od kortykosteroidów i co to oznacza dla planowania ciąży?
- Zdrowie żywieniowe: Czy powinniśmy sprawdzić poziom żelaza, kwasu foliowego, witaminy D czy też inne kwestie związane z odżywianiem?
- Kwas foliowy: Jaka suplementacja kwasu foliowego jest dla mnie odpowiednia?
- Wcześniejsze operacje: Czy moje operacje z przeszłości mają wpływ na płodność lub planowanie porodu?
- Szczepienia: Czy mam aktualne zalecane szczepienia?
- Opieka położnicza: Czy powinnam zgłosić się do specjalisty medycyny matczyno-płodowej?
- Ocena stanu zdrowia: O czym warto porozmawiać, jeśli objawy ulegną zmianie w trakcie ciąży?
- Opieka poporodowa: Jak będzie wyglądało dalsze przyjmowanie leków i kontynuacja leczenia IBD po porodzie?
Nie musisz znać wszystkich odpowiedzi przed pierwszą wizytą.
Chodzi o to, żeby stworzyć przestrzeń do wspólnej dyskusji.
Czy leki na wrzodziejące zapalenie jelita grubego są bezpieczne w czasie ciąży?
Wiele leków na wrzodziejące zapalenie jelita grubego ma przekonujące dowody na bezpieczeństwo stosowania w ciąży i można je nadal brać pod nadzorem lekarza, ale niektóre terapie wymagają dostosowania dawki lub zaprzestania stosowania.
Najważniejsze jest to, że bezpieczeństwo stosowania leków zależy od konkretnego leczenia.
Odstawienie skutecznego leku może spowodować nawrót stanu zapalnego, co samo w sobie może stwarzać zagrożenie w czasie ciąży.
W globalnym oświadczeniu konsensusowym zaleca się kontynuowanie kilku sprawdzonych terapii podtrzymujących w przypadku chorób zapalnych jelit, a jednocześnie wskazuje się inne klasy leków, które generalnie nie są wskazane w czasie ciąży. [2]
Najpopularniejsze grupy leków na zapalenie jelita grubego i kwestie, na które warto zwrócić uwagę w ciąży
- Mesalamina i inne leki z grupy 5-ASA — Ogólne wskazówki dotyczące ciąży: Zazwyczaj leczenie można kontynuować w czasie ciąży; O czym warto porozmawiać: Dalsze kontrolowanie choroby i postać leku
- Sulfasalazyna — Ogólne wytyczne dotyczące ciąży: Zazwyczaj kontynuuje się leczenie przy odpowiedniej suplementacji kwasem foliowym; O czym warto porozmawiać: Indywidualne zapotrzebowanie na kwas foliowy
- Tiopuryn, np. azatiopryna — Ogólne wytyczne dotyczące ciąży: Zazwyczaj można kontynuować dotychczasowe leczenie podtrzymujące; O czym warto porozmawiać: dotychczasowa reakcja na leczenie, wyniki badań laboratoryjnych i kwestie związane z bezpieczeństwem
- Leki biologiczne z grupy anty-TNF, takie jak infliksimab czy adalimumab — Ogólne wytyczne dotyczące ciąży: Zazwyczaj kontynuuje się leczenie, jeśli jest to wskazane; O czym warto porozmawiać: Harmonogram leczenia i kwestie związane ze szczepieniami niemowląt
- Vedolizumab — Ogólne wytyczne dotyczące ciąży: Zasadniczo można kontynuować leczenie pod nadzorem specjalisty; O czym warto porozmawiać: Indywidualne korzyści i dane naukowe dotyczące leku
- Ustekinumab i wybrane terapie oparte na IL-23 — Ogólne wytyczne dotyczące ciąży: Można kontynuować leczenie pod nadzorem specjalisty, przy czym dowody naukowe różnią się w zależności od leku; O czym warto porozmawiać: Twój konkretny lek i dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania w ciąży
- Kortykosteroidy — Ogólne wytyczne dotyczące ciąży: Można je stosować, gdy jest to klinicznie konieczne w przypadku aktywnej postaci choroby; O czym warto porozmawiać: korzyści, ryzyko i odpowiedni nadzór lekarski
- Inhibitory JAK, takie jak tofacytynib czy upadacytynib — Ogólne wytyczne dotyczące ciąży: Zasadniczo należy unikać stosowania tych leków w ciąży; wyjątki dopuszczalne są wyłącznie po konsultacji ze specjalistą, gdy nie ma realnej alternatywy; O czym warto porozmawiać: Planowanie przed poczęciem i alternatywne opcje leczenia
- Modulatory receptora S1P, takie jak ozanimod czy etrasimod — Ogólne wytyczne dotyczące ciąży: Zasadniczo należy unikać stosowania w ciąży; O czym warto porozmawiać: Planowanie leczenia z wyprzedzeniem
- Metotreksat — Ogólne wytyczne dotyczące ciąży: Przeciwwskazany w czasie ciąży; O czym warto porozmawiać: Konieczne odstawienie leku przed poczęciem i konsultacja ze specjalistą
Ta tabela ma charakter informacyjny i nie stanowi spersonalizowanej oceny bezpieczeństwa stosowania leków. Indywidualne zalecenia zależą od konkretnego leku, stopnia zaawansowania choroby, okoliczności ciąży oraz dostępnych danych dotyczących bezpieczeństwa.
Dlaczego nie powinieneś sam odstawiać leków?
Jeśli twoje leki pomagają opanować stan zapalny jelit, odstawienie ich może zwiększyć ryzyko nawrotu choroby.
Czynna postać choroby Leśniowskiego-Crohna może stanowić zagrożenie zarówno dla kobiety w ciąży, jak i dla dziecka.
W przypadku wielu sprawdzonych leków na IBD ryzyko niekontrolowanego stanu zapalnego może przeważać nad ryzykiem związanym z kontynuowaniem leczenia.
Nie dotyczy to jednak w ten sam sposób wszystkich leków.
Gastroenterolog może wyjaśnić ci, jak wygląda stosunek ryzyka do korzyści w przypadku twojego obecnego leczenia.
A co, jeśli nie zaleca się przyjmowania twojego leku w czasie ciąży?
Niektóre terapie wymagają zmiany lub przerwania leczenia przed poczęciem.
Należy to omówić z lekarzem, który przepisał lek, bo terminy i dostępne alternatywy różnią się w zależności od leku.
Jeśli zajdziesz w ciążę nieoczekiwanie podczas przyjmowania leku, który może stanowić zagrożenie dla płodności, skontaktuj się jak najszybciej ze swoim zespołem medycznym, aby uzyskać indywidualną poradę.
Nie wyciągaj wniosków na temat przebiegu ciąży wyłącznie na podstawie ekspozycji na leki.
Gdzie możesz znaleźć więcej informacji na temat leków na zapalenie pęcherzyka żółciowego i ciąży?
Fundacja Crohn's & Colitis udostępnia przewodnik po lekach na choroby zapalne jelit (IBD) pod adresem https://www.crohnscolitisfoundation.org/patientsandcaregivers/ibd-medication, w którym omówiono dostępne opcje leczenia i kwestie związane z bezpieczeństwem.
Te materiały edukacyjne mogą pomóc ci w przygotowaniu pytań, ale nie zastępują omówienia twojej osobistej listy leków z zespołem medycznym. [3]
Pytanie, które możesz zadać swojemu lekarzowi:
Jakie są aktualne wytyczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania właśnie mojego leku w ciąży i czy odstawienie go lub zmiana leku zwiększyłaby ryzyko nawrotu choroby?
A co, jeśli w czasie ciąży dojdzie do zaostrzenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego?
O zaostrzeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego w czasie ciąży warto jak najszybciej porozmawiać ze swoim gastroenterologiem i ginekologiem, bo aktywne zapalenie może wpłynąć zarówno na zdrowie matki, jak i na przebieg ciąży.
Objawy zaostrzenia mogą obejmować:
- Częstsze biegunki
- Krwawienie z odbytu
- Wzrost pilności
- Ból brzucha
- Nocne wypróżnienia
- Niezwykłe zmęczenie
Objawy ze strony układu pokarmowego mogą jednak wynikać z innych przyczyn niż stan zapalny związany z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.
Sama ciąża też może wpływać na funkcjonowanie jelit.
Dlatego tak ważna jest odpowiednia ocena medyczna.
Jak twoi lekarze mogą ocenić ewentualny nawrót choroby?
W zależności od twoich objawów zespół medyczny może omówić z tobą:
- Historia objawów i badanie fizykalne
- Badania krwi
- Badania kału, w tym oznaczenie kalprotektyny w kale
- Badania w kierunku infekcji przewodu pokarmowego
- USG jelit lub inne badania obrazowe, jeśli to konieczne
- Badanie endoskopowe, gdy jest to klinicznie konieczne
W globalnym oświadczeniu konsensusowym popiera się przeprowadzanie uzasadnionych medycznie badań i leczenie aktywnej choroby zapalnej jelit w czasie ciąży, zamiast opóźniania niezbędnej opieki tylko dlatego, że kobieta jest w ciąży. [2]
Czy można zrobić endoskopię w czasie ciąży?
Tak, endoskopię można wykonać w czasie ciąży, jeśli istnieje ważny powód medyczny.
Jednak kwestie takie jak konieczność wykonania badania, termin, kwestie związane ze znieczuleniem oraz rodzaj badania wymagają konsultacji ze specjalistą.
Zabieg, który nie jest pilny, może być przeprowadzony inaczej niż ten, który jest potrzebny do zbadania poważnych objawów.
O jakich metodach leczenia można porozmawiać podczas zaostrzenia choroby?
Wybór opcji zależy od stopnia nasilenia stanu zapalnego, wcześniejszych metod leczenia oraz okoliczności związanych z ciążą.
Niektóre leki stosowane poza okresem ciąży mogą być odpowiednie również w czasie ciąży.
Innych lepiej unikać albo trzeba poświęcić im szczególną uwagę.
Gastroenterolog i położnik mogą omówić odpowiednie dane naukowe.
Nie zaczynaj, nie przerywaj ani nie zmieniaj samodzielnie dawek kortykosteroidów ani innych leków na wrzodowe zapalenie jelita grubego.
Kiedy warto zgłosić się na pogotowie?
W razie pojawienia się nowego krwawienia lub nasilenia się dotychczasowego, uporczywej biegunki, silnego bólu brzucha lub objawów wskazujących na odwodnienie, niezwłocznie skontaktuj się ze swoim zespołem medycznym.
Jeśli pojawią się potencjalnie poważne objawy, takie jak:
- Silne krwawienie z odbytu
- Silny ból brzucha
- Uporczywe wymioty lub niemożność zatrzymania płynów w żołądku
- Omdlenie lub silne zawroty głowy
- Wysoka gorączka i poważne objawy choroby
- Poważne odwodnienie
- Krwawienie z pochwy lub inne objawy wymagające natychmiastowej pomocy związane z ciążą
Objawy związane z ciążą i objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego mogą wymagać różnych rodzajów badań, więc poinformuj swój zespół medyczny, że jesteś w ciąży i cierpisz na wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
Pytanie, które możesz zadać swojemu lekarzowi:
Jeśli objawy mojego zapalenia jelita grubego nasilą się w czasie ciąży, z kim powinnam się najpierw skontaktować i jak mój gastroenterolog i ginekolog będą koordynować moją opiekę?
Jakie badania i wizyty mogą być potrzebne w czasie ciąży?
Opieka nad kobietą w ciąży z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego może obejmować standardowe wizyty prenatalne, a także dodatkowe badania w zależności od aktywności choroby, odżywiania i przyjmowanych leków.
Nie każdy potrzebuje tych samych badań ani takiego samego harmonogramu.
Ocena aktywności UC
Gastroenterolog może wziąć pod uwagę objawy, wyniki badań kału, badania krwi i inne istotne wyniki badań.
Na przykład kalprotektyna w kale może dostarczyć informacji na temat stanu zapalnego jelit.
Jednak żadna pojedyncza wartość laboratoryjna nie pozwala samodzielnie stwierdzić, czy występuje zaostrzenie.
Ocena stanu odżywienia
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego może wiązać się z niedoborem żelaza, anemią i innymi problemami żywieniowymi.
Ciąża powoduje też wzrost zapotrzebowania na niektóre składniki odżywcze.
Twój zespół medyczny może z tobą omówić, czy warto wykonać badania krwi lub przeprowadzić ocenę diety.
Opieka poporodowa
W zależności od aktywności choroby i innych czynników Twój ginekolog może zalecić dodatkowe wizyty lub badania rozwoju płodu.
Niektórzy pacjenci odnoszą korzyści z konsultacji ze specjalistą medycyny matczyno-płodowej.
W globalnym oświadczeniu konsensusowym z 2025 roku zaleca się uwzględnienie dodatkowych zagrożeń związanych z ciążą u kobiet z nieswoistymi zapaleniami jelit oraz koordynację odpowiedniej opieki. [2]
A co, jeśli potrzebujesz badania obrazowego?
Jeśli to możliwe, często wybiera się badanie USG i rezonans magnetyczny bez niektórych środków kontrastowych.
Wybór metod obrazowania zależy od pytania klinicznego i pilności badania.
Twój zespół medyczny może wyjaśnić ci korzyści i ryzyko związane z każdym proponowanym badaniem.
Czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego wpłynie na przebieg porodu?
Większość kobiet z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego może rozważać poród naturalny, ale wcześniejsze operacje i pewne schorzenia mogą wpłynąć na planowanie porodu.
Samo UC nie jest automatycznym powodem do wykonania cesarskiego cięcia.
Wybór odpowiedniego podejścia zależy od czynników położniczych i indywidualnej historii medycznej.
Czy przy zapaleniu jelita grubego można rodzić naturalnie?
Tak.
Dla wielu osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego poród naturalny jest jedną z opcji.
Twój ginekolog-położnik może omówić z tobą typowe kwestie położnicze w kontekście twojej historii choroby zapalnej jelit.
A co, jeśli przeszedłeś operację utworzenia woreczka typu J?
J-pouch powstaje w wyniku zespolenia woreczka jelita krętego z odbytem, często po usunięciu okrężnicy i odbytnicy.
Ponieważ operacja ta dotyczy okolicy miednicy, a prawidłowe funkcjonowanie zwieracza odbytu jest bardzo ważne, planowanie porodu może wymagać konsultacji ze specjalistą.
W globalnym oświadczeniu konsensusowym z 2025 r. sugeruje się, aby osoby z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD), u których wykonano wcześniej zespolenie woreczka jelita krętego z odbytem, rozważyły poród przez cesarskie cięcie. [2]
To raczej zalecenie, żeby omówić to indywidualnie, a nie zasada, że każda osoba z woreczkiem musi mieć cesarskie cięcie.
O czym powinien wiedzieć twój zespół opiekuńczy?
Powiedz swojemu ginekologowi o:
- Wcześniejsza operacja związana z UC
- J-pouch albo ileostomia
- Istotne powikłania w obrębie miednicy lub odbytnicy
- Obecna aktywność choroby
- Inne schorzenia, które mogą mieć wpływ na poród
Pytanie, które możesz zadać swojemu ginekologowi:
Czy moja choroba zapalna jelit (UC) lub historia operacji mają wpływ na to, jak będę rodzić, i czy powinien się w to włączyć mój gastroenterolog albo chirurg kolorektalny?
Czy można karmić piersią, jeśli cierpisz na wrzodziejące zapalenie jelita grubego?
Tak. Wiele kobiet z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego może karmić piersią, w tym te, które biorą kilka często przepisywanych leków na choroby zapalne jelit.
Nie wykazano, żeby samo karmienie piersią zwiększało ryzyko zaostrzenia choroby zapalnej jelit.
W globalnym oświadczeniu konsensusowym popiera się karmienie piersią i wymienia się kilka grup leków uznanych za bezpieczne podczas karmienia piersią. [2]
Jednak porady dotyczące konkretnych leków są nadal niezbędne.
Które leki na zapalenie jelita grubego (UC) można stosować podczas karmienia piersią?
W zależności od konkretnego leku i sytuacji klinicznej, do terapii uznawanych za zgodne z karmieniem piersią zaliczają się:
- Mesalamina i inne leki zawierające 5-ASA
- Sulfasalazyna
- Tiopuryn
- Kilka leków biologicznych z grupy anty-TNF
- Vedolizumab
- Ustekinumab i wybrane terapie oparte na IL-23
- Kortykosteroidy, gdy jest to klinicznie konieczne
Niektórych leków, w tym inhibitorów JAK i modulatorów receptorów S1P, nie zaleca się stosować w okresie karmienia piersią.
Twój lekarz może zapoznać się z danymi naukowymi dotyczącymi właśnie twojego leku.
Dlaczego planowanie leczenia powinno zacząć się jeszcze przed porodem?
Okres poporodowy może wiązać się ze zmianami w trybie snu, codziennych zajęciach i wizytach u lekarza.
Opracowanie planu dotyczącego leków na wrzody trądzikowe i dalszych działań może pomóc w zachowaniu ciągłości opieki.
Jeśli karmienie piersią jest dla ciebie ważne, porozmawiaj o tym jeszcze przed porodem, żeby jak najwcześniej wyjaśnić wszelkie wątpliwości dotyczące leków.
Czy leki na UC mogą wpłynąć na szczepienia twojego dziecka?
Niektóre leki przyjmowane w czasie ciąży mogą mieć wpływ na decyzje dotyczące niektórych szczepionek dla niemowląt, zwłaszcza szczepionek zawierających żywe wirusy po zastosowaniu terapii biologicznych.
Odpowiednie zalecenie zależy od konkretnego leku, od tego, kiedy został przyjęty w czasie ciąży, oraz od rodzaju szczepionki.
W „Globalnym oświadczeniu konsensusowym z 2025 r.” ogólnie popiera się rutynowe harmonogramy szczepień niemowląt po ekspozycji na czynniki biologiczne w okresie prenatalnym, z uwzględnieniem szczególnych kwestii dotyczących żywej szczepionki BCG. [2]
Zasady dotyczące szczepień niemowląt też różnią się w zależności od kraju.
W Stanach Zjednoczonych harmonogramy rutynowych szczepień niemowląt różnią się od tych obowiązujących w krajach, gdzie rutynowo podaje się szczepionkę BCG.
O czym warto porozmawiać z pediatrą swojego dziecka?
Upewnij się, że pediatra wie, jakie leki na IBD były stosowane w czasie ciąży, zwłaszcza leki biologiczne i inne środki modyfikujące odpowiedź immunologiczną.
Te informacje pomagają pediatrze w stosowaniu odpowiednich wytycznych dotyczących szczepień.
Nie opóźniaj ani nie pomijaj na własną rękę żadnej zalecanej szczepionki dla niemowląt.
Pytanie, które możesz zadać swojemu pediatrze:
Czy kontakt mojego dziecka z jakimkolwiek lekiem na wrzody trądzikowe w czasie ciąży ma wpływ na standardowy harmonogram szczepień?
Czy po porodzie może dojść do zaostrzenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego?
Tak. Objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego mogą powrócić lub się nasilić po porodzie, choć nie u wszystkich tak się dzieje.
Okres poporodowy wiąże się ze znacznymi zmianami fizycznymi i emocjonalnymi.
U osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego na ryzyko nawrotu objawów mogą wpływać takie czynniki, jak wcześniejsza aktywność choroby oraz przerwy w leczeniu podtrzymującym.
W globalnym oświadczeniu konsensusowym podkreślono znaczenie ciągłości opieki nad pacjentkami z IBD po porodzie. [2]
Co powinno obejmować planowanie na okres poporodowy?
Tematy, które warto omówić przed porodem, to między innymi:
- Kontynuacja przyjmowania przepisanych leków podtrzymujących
- Jak będzie wyglądała dalsza opieka gastroenterologiczna
- Co zrobić, jeśli objawy ze strony jelit powrócą
- Pytania dotyczące karmienia piersią i leków
- Potrzeby żywieniowe i zmęczenie
- Dobre samopoczucie emocjonalne
- Wsparcie w domu
Dlaczego zmęczenie poporodowe może być trudne do zinterpretowania?
Zmęczenie to częsta sprawa po porodzie.
Jednak osoba z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego może też borykać się z takimi problemami jak anemia, aktywny stan zapalny czy niedobory żywieniowe.
Utrzymujące się lub silne zmęczenie warto omówić z lekarzem, zamiast od razu przypisywać je trudom związanym z opieką nad noworodkiem.
A co z dobrym samopoczuciem emocjonalnym?
Ciąża i okres poporodowy mogą być emocjonalnie wyczerpujące.
Osoby żyjące z przewlekłą chorobą mogą też martwić się przyszłymi nawrotami lub tym, jak pogodzić wizyty u lekarza z obowiązkami rodzinnymi.
Rozmowa z pracownikiem służby zdrowia o niepokoju, złym samopoczuciu czy trudnościach z radzeniem sobie jest ważną częścią całościowej opieki.
Co zrobić, jeśli niespodziewanie zajdziesz w ciążę podczas przyjmowania leków na wrzodzie jelita grubego?
Jeśli niespodziewanie zajdziesz w ciążę podczas przyjmowania leków na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, skontaktuj się jak najszybciej z gastroenterologiem, który przepisał Ci leki, oraz z zespołem położniczym, aby uzyskać porady dotyczące konkretnych leków.
Niektóre leki stosowane w leczeniu UC mają przekonujące dowody na bezpieczeństwo stosowania w ciąży i zazwyczaj kontynuuje się ich przyjmowanie.
Inne wymagają pilnej konsultacji specjalisty ze względu na potencjalne zagrożenia dla płodności.
Nie zakładaj, że wszystkie leki z grupy UC są niebezpieczne.
Nie zakładaj też, że jakiś lek jest bezpieczny tylko dlatego, że bierzesz go od dawna.
Twoi lekarze mogą omówić z tobą aktualny stan wiedzy na temat konkretnego leku oraz twoją sytuację.
Czy powinieneś natychmiast przerwać leczenie?
Nie zmieniaj samodzielnie dawkowania leków bez pilnej konsultacji z lekarzem, który je przepisał.
W przypadku leków, o których wiadomo, że nie powinny być stosowane w czasie ciąży, Twój zespół medyczny może wyjaśnić, co należy zrobić dalej i czy konieczna jest konsultacja specjalisty.
Chodzi o to, żeby uniknąć niepotrzebnej utraty kontroli nad chorobą, a jednocześnie odpowiednio reagować na zagrożenia związane z konkretnymi lekami.
Pytanie, które możesz zadać swojemu lekarzowi:
Dowiedziałam się, że jestem w ciąży. Co powinniśmy omówić w związku z moimi lekami i aktualnym przebiegiem wrzodziejącego zapalenia jelita grubego?
O co warto zapytać lekarza na temat wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i ciąży?
Warto zadać pytania dotyczące zapobiegania chorobom, bezpieczeństwa leków, zagrożeń związanych z ciążą oraz tego, jak pracownicy służby zdrowia będą koordynować opiekę nad tobą.
Poniższa lista kontrolna może pomóc w rozmowach przed poczęciem lub w trakcie ciąży.
- Aktywność choroby: Czy moje wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest teraz dobrze opanowane?
- Planowanie ciąży: Czy jest coś, co powinniśmy wziąć pod uwagę w związku z moją obecną aktywnością choroby przed poczęciem?
- Bezpieczeństwo stosowania leków: Które z moich konkretnych leków mogę nadal brać w czasie ciąży?
- Zmiany w leczeniu: Czy przed podjęciem prób poczęcia muszę coś zaplanować w związku z przyjmowanymi lekami?
- Zaostrzenia: Co mam zrobić, jeśli znów pojawi się krwawienie z odbytu, biegunka albo nagła potrzeba wypróżnienia?
- Badania: Jakie badania można wykonać w czasie ciąży?
- Odżywianie: Czy powinniśmy sprawdzić poziom żelaza, kwasu foliowego, witaminy D czy też inne kwestie związane z odżywianiem?
- Opieka specjalistyczna: Czy warto skorzystać z pomocy specjalisty medycyny matczyno-płodowej?
- Poród: Czy moja historia porodu lub operacji ma wpływ na planowanie porodu?
- Karmienie piersią: Czy leki, które biorę, nie kolidują z karmieniem piersią?
- Opieka nad niemowlętami: Czy przyjmowanie leków wpływa na harmonogram szczepień mojego dziecka?
- Opieka poporodowa: Jak będzie wyglądała moja opieka w UC po porodzie?
Nie musisz omawiać wszystkich tematów podczas jednej wizyty.
Dobrym punktem wyjścia jest poinformowanie swojego gastroenterologa, czy planujesz ciążę, jesteś obecnie w ciąży, czy też myślisz o ciąży w przyszłości.
Zastrzeżenie: Niniejsza treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi wyrobu medycznego. Strona mama health oferuje informacje i wsparcie, ale nie zastępuje lekarza.
Ta treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.
mama health oferuje informacje i wsparcie, ale nie zastępuje lekarza.
- Fundacja ds. Choroby Leśniowskiego-Crohna i zapalenia jelita grubego. Ciąża a choroby zapalne jelit. Informacje dla pacjentów na temat płodności, remisji, stosowania leków i planowania ciąży. https://www.crohnscolitisfoundation.org/effects-of-ibd-on-women/pregnancy-and-ibd
- Mahadevan U, Seow CH, Barnes EL i in. (2025; opublikowano w czasopiśmie „American Journal of Gastroenterology” w 2026 r.). Globalne oświadczenie konsensusowe dotyczące postępowania w ciąży przy chorobie zapalnej jelit. American Journal of Gastroenterology. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000003651
- Fundacja ds. Choroby Leśniowskiego-Crohna i zapalenia jelita grubego. Choroby zapalne jelit a ciąża: co musisz wiedzieć. 26 stycznia 2024 r. https://www.crohnscolitisfoundation.org/blog/ibd-and-pregnancy-what-you-need-to-know
- Fundacja Crohn's & Colitis. Przewodnik po lekach na IBD. Informacje dla pacjentów na temat leczenia IBD i pytań związanych z lekami. https://www.crohnscolitisfoundation.org/patientsandcaregivers/ibd-medication
- Brytyjskie Towarzystwo Gastroenterologiczne. (2025). Wytyczne Brytyjskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego dotyczące chorób zapalnych jelit u dorosłych. Gut. Zawierają zalecenia dotyczące poradnictwa przedkoncepcyjnego i opieki w czasie ciąży. https://doi.org/10.1136/gutjnl-2024-334395
- Fundacja ds. Choroby Leśniowskiego-Crohna i zapalenia jelita grubego. Wpływ chorób zapalnych jelit na kobiety. Centrum zasobów poświęcone zdrowiu reprodukcyjnemu i planowaniu rodziny. https://www.crohnscolitisfoundation.org/effects-of-ibd-women
- Fundacja ds. Choroby Leśniowskiego-Crohna i zapalenia jelita grubego . Centrum pomocy dotyczące nieswoistych zapaleń jelit. Zasoby wsparcia dla pacjentów i opiekunów . https://www.crohnscolitisfoundation.org/ibdhelpcenter
