Choroba oczu związana z tarczycą

Czym jest choroba oczu związana z tarczycą?

Choroba oczu związana z tarczycą (TED), zwana też orbitopatią Gravesa, to autoimmunologiczne zapalenie, które atakuje tkanki i mięśnie wokół oczu. Najczęściej wiąże się z chorobą Gravesa, ale może też wystąpić u osób z prawidłowym lub obniżonym poziomem hormonów tarczycy.

W przypadku TED zazwyczaj występuje aktywna faza zapalna, po której następuje bardziej stabilna faza nieaktywna. Aktywność i nasilenie choroby oczu nie zawsze idą w parze z wynikami badań krwi dotyczących tarczycy.

Co powoduje chorobę oczu związaną z tarczycą?

Choroba oczu związana z tarczycą pojawia się, gdy reakcje immunologiczne atakują białka wspólne dla tkanki tarczycy i komórek w oczodole. Stan zapalny powoduje obrzęk tkanki tłuszczowej oczodołu i mięśni gałki ocznej, co może wypchnąć oczy do przodu i ograniczyć ich ruchomość.

Palenie to najsilniejszy modyfikowalny czynnik ryzyka i może pogorszyć efekty leczenia. Na ciężkość choroby mogą też wpływać: niestabilne stężenie hormonów tarczycy, podanie jodu radioaktywnego u wybranych pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, starszy wiek, cukrzyca oraz pewne wzorce przeciwciał.

Diagnoza

Diagnozę stawia się na podstawie objawów ocznych i badania, w tym ostrości wzroku, widzenia barw, ciśnienia w gałce ocznej, położenia powiek, ruchów gałek ocznych oraz odsłonięcia rogówki. Wykonuje się badania krwi w kierunku chorób tarczycy oraz testy na obecność przeciwciał, a w przypadku ciężkiego lub nietypowego przebiegu choroby albo gdy planuje się operację, można zastosować tomografię komputerową (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI).

Możliwości leczenia

Łagodną postać choroby można leczyć za pomocą kropli nawilżających, żeli, podniesienia głowy, soczewek pryzmatycznych, rzucenia palenia oraz korekcji zaburzeń czynności tarczycy. Aktywna postać choroby o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego może wymagać kortykosteroidów, ukierunkowanej terapii biologicznej lub innego leczenia immunomodulującego.

Zazwyczaj rozważa się operację dopiero po ustabilizowaniu się stanu zapalnego; może ona obejmować dekompresję oczodołu, operację mięśni gałki ocznej oraz operację powiek. Pilne leczenie jest konieczne, gdy dochodzi do ucisku nerwu wzrokowego lub gdy zagrożona jest rogówka.

‍

Życie z chorobą oczu związaną z tarczycą

W fazie aktywnej choroby pacjenci powinni dbać o stabilny poziom hormonów tarczycy i regularnie zgłaszać się na badania okulistyczne. Okulary przeciwsłoneczne, krople nawilżające, spanie z podniesioną głową oraz zaklejanie powiek na noc pod okiem specjalisty mogą złagodzić objawy związane z narażeniem.

Podwójne widzenie i zmiany w wyglądzie mogą wpływać na prowadzenie samochodu, pracę i samopoczucie emocjonalne. W okresie, gdy aktywność choroby ulega zmianom, pomocne mogą być tymczasowe soczewki pryzmatyczne, dostosowanie warunków pracy oraz wsparcie psychologiczne.

Kiedy zgłosić się na pogotowie

Jeśli zauważysz pogorszenie wzroku, przygaszenie lub utratę postrzegania kolorów, nowe uszkodzenie pola widzenia, silny ból oka, niemożność zamknięcia powiek, zmętnienie lub owrzodzenie rogówki, szybko nasilający się obrzęk albo nagłe, utrzymujące się podwójne widzenie, zgłoś się na pogotowie okulistyczne jeszcze tego samego dnia.

Rokowanie

Wiele przypadków ma łagodny przebieg, ale niektóre powodują trwałe zmiany w ustawieniu oczu, powiekach lub wzroku. Wczesne opanowanie czynników ryzyka i odpowiednie leczenie zmniejszają liczbę powikłań, a etapowe operacje rekonstrukcyjne mogą poprawić funkcjonowanie i wygląd po ustąpieniu choroby.

‍