Stwardnienie rozsiane

Czym jest stwardnienie rozsiane?

Stwardnienie rozsiane (SM) to przewlekła choroba o podłożu immunologicznym, która atakuje centralny układ nerwowy, w tym mózg, rdzeń kręgowy i nerwy wzrokowe. W przypadku SM stan zapalny uszkadza mielinę, czyli ochronną powłokę otaczającą włókna nerwowe, a także może uszkodzić same nerwy.

Uszkodzenie to zakłóca komunikację między mózgiem a resztą ciała. Przebieg choroby waha się od nawracających epizodów z okresami poprawy po stopniowe pogarszanie się stanu, a objawy zależą od tego, które obszary układu nerwowego są dotknięte chorobą.

Co powoduje stwardnienie rozsiane?

Dokładna przyczyna stwardnienia rozsianego nie jest znana. Uważa się, że choroba ta wynika z interakcji między predyspozycjami genetycznymi a czynnikami środowiskowymi, co powoduje, że układ odpornościowy atakuje mielinę.

Ryzyko wiąże się z takimi czynnikami, jak niski poziom witaminy D, palenie papierosów, otyłość u nastolatków oraz przebyta infekcja wirusem Epsteina-Barra, choć żaden z nich sam w sobie nie powoduje bezpośrednio stwardnienia rozsianego. Choroba ta nie jest zaraźliwa ani nie jest bezpośrednio dziedziczna.

Diagnoza

Diagnozę stawia się na podstawie oznak uszkodzeń występujących w różnych obszarach ośrodkowego układu nerwowego w różnych momentach oraz po wykluczeniu innych możliwych przyczyn. Można skorzystać z badania neurologicznego, rezonansu magnetycznego, analizy płynu mózgowo-rdzeniowego oraz badania potencjałów wywołanych.

Możliwości leczenia

Terapie modyfikujące przebieg choroby mogą zmniejszyć liczbę nawrotów, nowych zmian widocznych w badaniu MRI oraz postęp niepełnosprawności. Ostre nawroty można leczyć kortykosteroidami, a w przypadku ciężkich ataków, które nie reagują odpowiednio na leczenie, można rozważyć plazmaferezę.

Ważne są też rehabilitacja, ćwiczenia, leki ukierunkowane na konkretne objawy, środki wspomagające poruszanie się, strategie poznawcze oraz radzenie sobie ze zmęczeniem, bólem, objawami ze strony pęcherza, spastycznością i nastrojem. Terapię dobiera się w zależności od aktywności choroby, profilu bezpieczeństwa, planów dotyczących ciąży i preferencji pacjenta.

‍

Życie ze stwardnieniem rozsianym

Regularne wizyty kontrolne u neurologa i monitorowanie stanu zdrowia poprzez badania kliniczne, badania laboratoryjne oraz rezonans magnetyczny pomagają ocenić aktywność choroby i bezpieczeństwo leczenia. Aktywność fizyczna, unikanie palenia, utrzymywanie prawidłowej wagi oraz dbanie o sen i nastrój mogą pomóc w zachowaniu sprawności w dłuższej perspektywie.

Gorączka, infekcja i zmęczenie mogą chwilowo nasilić objawy neurologiczne, ale nie oznacza to nowego nawrotu choroby. Jeśli pojawią się nowe objawy lub te dotychczasowe wyraźnie się pogorszą i utrzymują się dłużej niż 24 godziny, warto porozmawiać o tym z zespołem lekarskim.

Kiedy zgłosić się na pogotowie

W przypadku nagłego, silnego osłabienia, niemożności chodzenia, znacznej utraty wzroku, nowych trudności z mówieniem, poważnego splątania, drgawek, utraty przytomności lub trudności z oddychaniem lub połykaniem natychmiast zgłoś się po pomoc medyczną. Nagłe objawy neurologiczne mogą być również spowodowane udarem lub innym stanem zagrożenia życia.

Rokowanie

Stwardnienie rozsiane to choroba na całe życie, ale jej przebieg bywa bardzo zróżnicowany. Nowoczesne terapie modyfikujące przebieg choroby oraz rehabilitacja mogą znacznie zmniejszyć aktywność zapalną i pomóc wielu osobom zachować samodzielność przez dziesiątki lat, zwłaszcza gdy leczenie rozpocznie się wcześnie.

‍